Serwis klimatyzacji: jak często robić przegląd w domu

Domowy klimatyzator typu split potrzebuje przeglądu u serwisanta co najmniej raz w roku. Jeśli zimą albo w okresach przejściowych grzejesz nim dom, umawiaj dwa przeglądy: wiosną przed upałami i jesienią przed sezonem grzewczym. Filtry między wizytami myjesz sam, co 2–4 tygodnie, kiedy urządzenie pracuje. Poniżej znajdziesz kalendarz przeglądów, zakres prac serwisanta, listę czynności, które możesz bezpiecznie zrobić sam, oraz objawy, przy których nie warto czekać na planowany termin.

Krótko mówiąc

• Klimatyzator tylko do chłodzenia: jeden przegląd w roku, najlepiej wiosną, zanim przyjdą upały.
• Klimatyzator, którym także grzejesz: dwa przeglądy w roku, wiosenny i jesienny, bo urządzenie pracuje niemal bez przerwy.
• Między wizytami: w sezonie myj lub odkurzaj filtry co 2–4 tygodnie i pilnuj, żeby wokół jednostki zewnętrznej było czysto.
• Gwarancja: jeśli producent wymaga przeglądów, zbieraj potwierdzenia, bo bez nich możesz stracić gwarancję.
• Kto serwisuje: przy układzie chłodniczym z F-gazami pracować może tylko serwisant z certyfikatem, a nie złota rączka.

Spis treści

• Raz czy dwa razy w roku: od czego to zależy
• Kiedy umówić przegląd w ciągu roku
• Co obejmuje profesjonalny przegląd klimatyzacji
• Konserwacja klimatyzacji w domu: co zrobisz sam
• Objawy, przy których serwis jest potrzebny wcześniej
• Przepisy: kontrole, F-gazy i uprawnienia serwisanta
• Czysta klimatyzacja a rachunki za prąd
• Jak patrzymy na to w evoENERGY
• Klimatyzacja dobrana i zamontowana przez evoENERGY
• Najczęstsze pytania
• Źródła

Raz czy dwa razy w roku: od czego to zależy

Nie ma jednego terminu dobrego dla każdego domu. Liczy się to, ile godzin w roku pracuje urządzenie, w jakim pomieszczeniu stoi i czy oprócz chłodzenia także grzeje. Producenci zwykle zapisują w instrukcjach co najmniej jeden przegląd w roku i skracają odstępy przy całorocznej pracy albo w trudniejszych warunkach. Wielu z nich od razu zaleca dwa przeglądy rocznie.

Klimatyzator typu split to w praktyce pompa ciepła powietrze-powietrze. Jeśli w kwietniu, październiku czy w łagodną zimę grzejesz nim salon, pracuje kilka miesięcy dłużej niż urządzenie włączane tylko w upały. Przez ten czas wymiennik zbiera więcej kurzu, a w tacy skroplin dłużej utrzymuje się wilgoć.

Tabelę traktuj jako punkt wyjścia. Jeśli przy comiesięcznym myciu filtry są szare od kurzu albo tłuszczu z kuchni, dom potrzebuje częstszego serwisu niż przeciętny. Jeśli po roku pracy filtry są prawie czyste, a urządzenie działało kilka tygodni w roku, jeden przegląd w zupełności wystarczy.

Gwarancja ustala minimum

Zanim ustalisz własny rytm, przeczytaj kartę gwarancyjną. Wielu producentów wiąże gwarancję z przeglądami wykonywanymi w określonych odstępach i potwierdzanymi przez uprawnionego serwisanta. Jeśli takiego wpisu zabraknie, a sprężarka zepsuje się w trzecim roku, może się okazać, że naprawę zapłacisz sama lub sam. Trzymaj protokoły z przeglądów razem z fakturą za montaż.

Kiedy umówić przegląd w ciągu roku

Najrozsądniej zaplanować serwis poza szczytem sezonu. W Polsce pierwsze upały przychodzą zwykle pod koniec maja albo w czerwcu i wtedy wszyscy naraz przypominają sobie o klimatyzacji. Czeka się wtedy dłużej, a urządzenie, które nie ruszy, zostawia cię bez chłodzenia w najgorszym momencie.

Przegląd wiosenny (kwiecień–maj) przygotowuje klimatyzator do intensywnej pracy. Serwisant czyści wymienniki po zimie, sprawdza odpływ skroplin, który mógł się zapchać, i ocenia, czy układ chłodzi tak, jak powinien. Przy urządzeniu używanym tylko latem to jedyny przegląd, jakiego potrzebujesz.

Przegląd jesienny (wrzesień–październik) zamyka sezon chłodzenia i otwiera sezon grzania. Po lecie w jednostce wewnętrznej zostaje najwięcej wilgoci i osadów, więc dokładne czyszczenie i odgrzybianie mają wtedy największy sens. Jeśli grzejesz klimatyzatorem, sprawdza się też jednostkę zewnętrzną: przy mrozie musi sprawnie odszraniać wymiennik i odprowadzać wodę.

Jeśli używasz klimatyzatora tylko latem i wolisz jeden termin, wybierz wiosnę. Jeśli grzejesz nim zimą, a umówić możesz tylko jedną wizytę, wybierz wczesną jesień.

Co obejmuje profesjonalny przegląd klimatyzacji

Rzetelny przegląd domowego splitu trwa zwykle od godziny do dwóch na jeden zestaw. Tyle mniej więcej powinien zawierać:

1. Wywiad i oględziny. Serwisant pyta, jak urządzenie pracowało w sezonie, odczytuje kody błędów i ogląda obie jednostki, mocowania oraz izolację rur.
2. Filtry. Wyjmuje filtry, myje je, a jeśli są uszkodzone, wymienia je na nowe. Wymiana filtrów specjalnych, na przykład węglowych lub jonizujących, zwykle kosztuje dodatkowo.
3. Parownik i wentylator jednostki wewnętrznej. Czyści lamele wymiennika i wirnik wentylatora, na którym zbiera się najwięcej brudu i biofilmu.
4. Odgrzybianie i dezynfekcja. Nakłada na wymiennik i tacę skroplin środek przeznaczony do klimatyzatorów, a potem go spłukuje.
5. Odpływ skroplin. Sprawdza drożność, spadek węża i działanie pompki skroplin, jeśli jest zamontowana.
6. Jednostka zewnętrzna. Czyści skraplacz z kurzu, pyłków i liści, sprawdza wentylator i stabilność montażu.
7. Układ chłodniczy. Mierzy ciśnienia i temperatury, sprawdza szczelność połączeń. Jeśli czynnika ubywa, szuka wycieku, a nie tylko dobija gaz.
8. Instalacja elektryczna. Kontroluje zaciski, przewody i zabezpieczenia oraz sprawdza pobór prądu.
9. Test i protokół. Uruchamia urządzenie w trybie chłodzenia i grzania, mierzy temperaturę nawiewu i wpisuje przegląd do dokumentów gwarancyjnych.

Na przegląd domowego splitu wydasz zwykle kilkaset złotych za jeden zestaw. Cena zależy od miasta, dostępu do jednostki zewnętrznej i zakresu prac. Uzupełnienie czynnika, wymiana filtrów czy praca na wysokości to zazwyczaj osobne pozycje, więc przed wizytą zapytaj, co obejmuje cena podstawowa. Przy kilku jednostkach wewnętrznych (multisplit) płaci się zwykle od jednostki.

Konserwacja klimatyzacji w domu: co zrobisz sam

Większość zabrudzeń, przez które klimatyzator słabiej chłodzi i nieprzyjemnie pachnie, zaczyna się od filtrów. Ich czyszczenie należy do ciebie i nie wymaga narzędzi.

Co 2–4 tygodnie w sezonie:

• Wyłącz urządzenie i odłącz je od zasilania.
• Podnieś panel jednostki wewnętrznej i wysuń filtry siatkowe.
• Odkurz je, a potem przepłucz letnią wodą. Nie używaj wybielaczy, rozpuszczalników ani perfumowanych mydeł, bo niszczą siatkę i zostawiają zapach, który rozniesie się po pokoju.
• Wysusz filtry w cieniu, nie na kaloryferze ani w słońcu, i załóż je z powrotem dopiero całkiem suche.

Raz w miesiącu lub w razie potrzeby:

• Przetrzyj obudowę i żaluzje nawiewu wilgotną szmatką.
• Sprawdź, czy wokół jednostki zewnętrznej nie ma liści, śniegu ani przedmiotów zasłaniających wlot powietrza. Zostaw kilkadziesiąt centymetrów wolnej przestrzeni.
• Zajrzyj, czy z węża skroplin kapie woda, kiedy urządzenie chłodzi. Jeśli nie kapie, a na ścianie pod jednostką pojawia się zaciek, odpływ jest zapchany.

Na koniec sezonu chłodzenia: włącz na 20–30 minut tryb wentylatora lub funkcję samoczyszczenia, jeśli twój model ją ma. Wymiennik wyschnie, zanim wyłączysz urządzenie na dłużej.

Czego nie robić samodzielnie

• Nie uzupełniaj czynnika chłodniczego. Brak gazu zawsze oznacza nieszczelność, a praca przy układzie z F-gazami wymaga uprawnień.
• Nie rozkręcaj jednostki wewnętrznej, żeby wyczyścić wentylator czy tacę skroplin od środka. Łatwo wtedy uszkodzić lamele, czujniki albo elektronikę.
• Nie myj wymienników myjką ciśnieniową. Strumień zgina aluminiowe lamele i wbija brud głębiej.
• Nie zaglądaj do sprężarki ani do elektryki jednostki zewnętrznej. Kondensatory potrafią trzymać ładunek także po odłączeniu zasilania.

Spraye do odgrzybiania z marketu odświeżają powierzchnię wymiennika, ale nie docierają do wirnika wentylatora ani do tacy skroplin. Nie zastąpią serwisu, najwyżej pozwolą spokojniej doczekać do przeglądu.

Objawy, przy których serwis jest potrzebny wcześniej

Planowany przegląd nie zwalnia z obserwowania urządzenia. Umów serwisanta, nie czekając na kalendarz, kiedy zauważysz któryś z tych objawów:

• Zapach stęchlizny lub wilgoci z nawiewu, zwłaszcza zaraz po włączeniu. To zwykle znak, że w jednostce rozwija się biofilm.
• Słabsze chłodzenie mimo niskiej nastawy i czystych filtrów. Częstą przyczyną jest ubytek czynnika lub zabrudzony skraplacz.
• Nowe dźwięki: stukanie, piski, buczenie, nierówna praca wentylatora.
• Woda kapiąca z jednostki wewnętrznej albo zacieki na ścianie.
• Szron lub lód na rurkach albo na jednostce zewnętrznej w trybie chłodzenia.
• Kody błędów na wyświetlaczu lub w aplikacji, częste wyłączanie się i ponowne starty.
• Wyższe rachunki za prąd, chociaż korzystasz z urządzenia tak samo jak w ubiegłym roku.

Każdy z tych objawów łatwiej usunąć od razu niż po kilku tygodniach pracy urządzenia w złym stanie. Lód na parowniku czy praca z ubytkiem czynnika najbardziej obciążają sprężarkę, czyli najdroższą część klimatyzatora.

Przepisy: kontrole, F-gazy i uprawnienia serwisanta

Właściciela typowego domu z jednym lub dwoma splitami przepisy dotyczą w trzech miejscach.

Kto może serwisować. Według Urzędu Dozoru Technicznego naprawa, konserwacja i serwisowanie urządzeń klimatyzacyjnych zawierających F-gazy wymagają certyfikatu dla personelu. Zanim wpuścisz kogoś do układu chłodniczego, zapytaj o numer certyfikatu. Firmy wykonujące takie prace muszą mieć też własny certyfikat.

Kontrola szczelności i dokumentacja. Obowiązki operatora, czyli właściciela lub użytkownika urządzenia, zależą od rodzaju i ilości czynnika w układzie. Szczegółowe progi, także osobne dla urządzeń hermetycznie zamkniętych, podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Ilość czynnika znajdziesz na tabliczce znamionowej jednostki zewnętrznej, a w razie wątpliwości zapytaj instalatora, czy twoje urządzenie przekracza progi.

Okresowe kontrole systemu klimatyzacji w budynku to coś innego niż serwis. Ministerstwo Rozwoju i Technologii wyjaśnia, że ich częstotliwość zależy od nominalnej mocy chłodniczej systemu. Ocenę efektywności energetycznej układów o mocy powyżej 12 kW przeprowadza się co najmniej raz na 5 lat. Kontrolę może wykonać wyłącznie osoba wpisana do wykazu uprawnionych kontrolerów. Pojedynczy split w sypialni ma moc kilku kilowatów, więc ten obowiązek dotyczy raczej dużych domów z mocnym systemem, biur i budynków usługowych.

Czysta klimatyzacja a rachunki za prąd

Zabrudzony filtr i zapchany wymiennik ograniczają przepływ powietrza. Sprężarka musi wtedy pracować dłużej, żeby schłodzić pokój do tej samej temperatury. Nie zauważysz tego od razu, ale po sezonie widać to na rachunku, a urządzenie szybciej się zużywa. Brudny skraplacz na zewnątrz gorzej oddaje ciepło, więc w upał rośnie ciśnienie w układzie i obciążenie sprężarki.

Ta sama zasada obowiązuje w każdym urządzeniu opartym na pompie ciepła: im czystsze wymienniki i lepiej ustawiony układ, tym mniej prądu na jednostkę ciepła lub chłodu. Dobrze to widać na przykładzie, jakim jest zużycie prądu przez hybrydową pompę ciepła, gdzie stan techniczny i sposób pracy wprost przekładają się na roczny pobór energii.

Jeśli chcesz sprawdzić, ile naprawdę pobiera twój klimatyzator przed przeglądem i po nim, wystarczy prosty licznik energii albo monitoring zużycia energii w domu. Pomiar przez kilka podobnie ciepłych dni przed serwisem i po nim pokaże, czy przegląd się opłacił.

Jak patrzymy na to w evoENERGY

Na co dzień montujemy pompy ciepła i instalacje, które mają domowi oszczędzać energię, a nie ją marnować. Dlatego klimatyzator traktujemy tak samo jak pompę ciepła: to urządzenie, które ma pracować wydajnie przez wiele lat, a nie tylko przetrwać najbliższe lato.

Widzimy też, że coraz więcej osób grzeje klimatyzatorem w okresach przejściowych, szczególnie gdy na dachu pracuje fotowoltaika. Taki split pracuje kilka miesięcy dłużej niż sprzęt włączany tylko w upały, dlatego w takich domach zawsze doradzamy dwa przeglądy w roku. Podobnie wygląda serwis pompy ciepła: regularna kontrola kosztuje mniej niż jedna poważna awaria sprężarki.

Kiedy chłodzenie domu planujemy od zera, zanim zaproponujemy klimatyzator do każdego pokoju, sprawdzamy, czy nie da się wykorzystać pompy ciepła, którą klient już ma albo planuje. Czasem lepiej sprawdzi się chłodzenie pasywne pompą ciepła albo klimakonwektory do pompy ciepła niż osobne splity. Mniej urządzeń to też mniej przeglądów.

— michal

Klimatyzacja dobrana i zamontowana przez evoENERGY

Jeśli planujesz nowy klimatyzator albo wymianę starego, dobieramy i montujemy urządzenia AUX, Toshiba, LG i Green. Zanim wybierzesz model, pomożemy ocenić, czy w twoim domu lepiej sprawdzi się osobny split, czy chłodzenie z pompy ciepła.

Sprawdź naszą ofertę klimatyzacji albo opisz swój dom na stronie evoENERGY, a doradzimy rozwiązanie razem z montażem.

Najczęstsze pytania

Co ile robić przegląd klimatyzacji w domu?

Klimatyzator używany tylko latem wymaga przeglądu raz w roku, najlepiej wiosną. Jeśli grzejesz nim jesienią lub zimą albo masz w domu alergika, umawiaj dwa przeglądy: wiosenny i jesienny. Filtry myj sam co 2–4 tygodnie w sezonie.

Ile kosztuje roczny przegląd klimatyzacji?

Za przegląd jednego zestawu split zapłacisz zwykle kilkaset złotych. W dużych miastach bywa drożej, a uzupełnienie czynnika, nowe filtry czy praca na wysokości to zazwyczaj osobne pozycje. Przy multisplicie cena rośnie z każdą jednostką wewnętrzną.

Czy brak przeglądu może kosztować mnie gwarancję?

Tak, jeśli karta gwarancyjna wymaga okresowych przeglądów, a ty nie możesz ich udokumentować. Przeczytaj warunki gwarancji zaraz po montażu i przechowuj protokoły z każdego serwisu. Przy awarii sprężarki ten jeden dokument może zdecydować o tym, kto zapłaci za naprawę.

Czy mogę sam odgrzybić klimatyzację?

Możesz wyczyścić filtry i przetrzeć obudowę, a spray z marketu na chwilę odświeży wymiennik. Nie dotrze jednak do wirnika wentylatora ani do tacy skroplin, gdzie rozwija się najwięcej grzybów. Dokładne odgrzybianie zostaw serwisantowi podczas przeglądu.

Co ile serwisować klimatyzację w samochodzie?

Wielu mechaników zaleca kontrolę klimatyzacji samochodowej raz w roku, najlepiej przed latem, ale wiążące są zalecenia producenta auta. Przy zapachu stęchlizny z nawiewów lub słabym chłodzeniu warto podjechać do warsztatu wcześniej. Ten tekst dotyczy klimatyzacji w domu, więc szczegóły sprawdź w instrukcji samochodu.

Źródła

• Urząd Dozoru Technicznego: certyfikat dla personelu (F-gazy)
• Ministerstwo Klimatu i Środowiska: informacja dla operatorów urządzeń chłodniczych, klimatyzacyjnych i pomp ciepła
• Ministerstwo Rozwoju i Technologii: okresowe kontrole systemu ogrzewania i klimatyzacji w budynkach
• Zużycie prądu przez hybrydową pompę ciepła

Rekomendacje

• Serwis pompy ciepła: co obejmuje, ile kosztuje i kto może go wykonać
• Monitoring zużycia energii w domu: jak sprawdzić, gdzie ucieka prąd
• Odszranianie pompy ciepła: jak działa i kiedy jest go za dużo